Lise öğrencileri 50 yıllık şarkı sözlerini kodla analiz etti: "Türkçe müzik toplumu ana kilitliyor"

Mühendis kökenli öğretmen ve 9. sınıf öğrencilerinden oluşan ekip, Türkçe pop müziği üzerine yürüttükleri araştırmada 50 yıllık şarkı sözlerinde kullanılan fiil zamanlarını Python programlama diliyle analiz etti. 12 bin 397 fiilin incelendiği çalışma, Türkçe pop müziğinde şimdiki zaman kullanımının son 50 yılda iki kattan fazla arttığını ortaya koydu. Araştırma, VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi’nde sözlü sunum olarak paylaşılacak.

Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi’nden Öğretmen Nur Kabave Kutlu öncülüğünde yürütülen araştırmada, 1975-2025 yılları arasında Türkçe pop müziğinden seçilen 200 şarkının sözleri incelendi. Python tabanlı veri analiziyle gerçekleştirilen çalışmada toplam 12 bin 397 fiil değerlendirildi.

Araştırma sonuçlarına göre, 1975-2000 döneminde yüzde 4,49 olan şimdiki zaman kullanımı, 2000-2025 döneminde yüzde 9,64’e yükseldi. Aynı dönemde geniş zaman kullanımı ise yüzde 37,94’ten yüzde 32,04’e geriledi. Araştırmacılar, bu değişimin toplumun dil üzerinden "anı yaşayan", hızlı ve geçici olana yönlendirildiğine işaret ettiğini değerlendirdi.

Çalışmaya ilişkin açıklamada bulunan Öğretmen Nur Kabave Kutlu, şarkı sözlerindeki dönüşümün yalnızca içerikle sınırlı olmadığını belirterek, "Şarkı sözlerindeki kaba içerikler çoğu zaman dikkat çekiyor. Biz ise kimsenin bakmadığı bir noktaya, fiil zamanlarına odaklandık. Çünkü toplumdaki değişimin izleri çoğu zaman dilin içinde saklıdır" dedi.

Araştırmanın disiplinlerarası yönüyle de dikkat çektiğini ifade eden Kutlu, mühendislik ve sosyal bilim yöntemlerinin bir araya getirildiğini söyledi. Projede Python kodlamasını öğrenci Emir Demirer yürütürken, araştırmacılar Esma Nur Ergin ve Defne Dursun da verilerin edebi ve toplumsal yorumlanmasına katkı sundu.

Kutlu, "Şarkı sözlerinde sadece kelimeler değil, zaman algısı da değişiyor. Öğrencilerimizle bunu verilerle ortaya koymaya çalıştık" ifadelerini kullandı.

Dünyanın ilk ve tek çocuk araştırmaları kongresi olarak gösterilen VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi’nde 8 Mayıs 2026’da sunulacak araştırma, bilimsel özgünlüğüyle de dikkat çekti. Kongre hakem değerlendirmesinde çalışma için, "Geleneksel dilbilim çalışmalarını modern veri analizi yöntemleriyle birleştiren, özgünlüğü ve bilimsel derinliği yüksek bir bildiri" ifadeleri kullanıldı.

Liseli öğrencilerin kodlama ve veri analiziyle ortaya koyduğu çalışma, müzik, dil ve toplum ilişkisine farklı bir bakış sunmasıyla önem taşıyor.