Tekstilde sürdürülebilirlik ve verimlilik hamlesi

Doç. Dr. Görkem Gedik’in liderliğinde Denizli Teknik Tekstil Merkezi’nin (DTTM) altyapısı kullanılarak yürütülen stratejik Ar-Ge projesi, tekstil sektörünün en büyük küresel meydan okumaları olan su ve enerji tüketimine yenilikçi çözümler sundu. TÜBİTAK 1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında desteklenen çalışma, Türkiye’nin tekstil üretiminde sürdürülebilir yöntemlerle dünya pazarındaki yerini sağlamlaştırmayı hedefliyor.

TÜBİTAK’ın programı; yeni bilgiler üretilmesi, bilimsel yorumların yapılması veya teknolojik problemlerin çözümlenmesi için bilimsel esaslara uygun olan projeleri desteklemeyi amaçlıyor. Bu çerçevede desteklenen AR-GE projesi, sadece akademik bir çalışma olmanın ötesine geçerek, sanayinin ithalata bağımlılığını azaltacak ve ihracat potansiyelini artıracak somut çıktılar üretmeye odaklandı.

Proje, Denizli Ticaret Odası (DTO) tarafından kurulan, bölgenin teknoloji üssü konumundaki Denizli Teknik Tekstil Merkezi (TTM) bünyesinde yürütülüyor. Proje ekibi, akademik bilgi birikimini merkezin teknolojik altyapısıyla birleştirerek Denizli’nin geleneksel ev tekstili üretimini yüksek katma değerli teknik tekstil alanına dönüştürme vizyonuna hizmet ediyor. Bu iş birliği, üniversitedeki akademik bilgi birikimin sahadaki yüksek teknoloji altyapısıyla birleşerek somut sektörel çözümlere dönüşmesini sağlıyor. Proje ekibinde, akademik tarafı temsilen Doç. Dr. Görkem Gedik ile PAÜ Öğretim Üyeleri Dr. Yağmur Meltem Aydın Kızılkaya ve Öğr. Üyesi Dr. Ece Kalaycı ile Tekstil Mühendisi Ümran Baltalı yer alıyor. Sanayi tarafını temsilen ise Denizli ABİGEM ve DTTM’nin teknik kadrosunda görev yapan, aynı zamanda Tekstil Mühendisliği yüksek lisans öğrencisi Beyza Ulusoy da araştırmacı olarak bulunuyor. Üniversite-sanayi iş birliği ve nitelikli insan kaynağı ile TÜBİTAK 1001 kapsamında bilimsel temelli teknolojik çözümler üretiliyor.

Tekstilde su ve enerjinin önemi büyük

Tekstil sektörünün, geleneksel olarak yüksek su ve enerji tüketimi, önemli miktarda atık oluşumu ve lineer üretim modelleri ile karakterize edilen, kaynak yoğun bir iş kolu olduğunu söyleyen Doç. Dr. Görkem Gedik "Avrupa Çevre Ajansı verilerine göre tekstil sektörü, malzeme tüketiminden kaynaklanan toplam çevresel etkinin yaklaşık %9’undan sorumlu. Bu durum da sektörün küresel rekabetçiliğini koruması ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşması için derin bir dönüşümü zorunlu kılıyor. Özellikle su kaynaklarının korunması ve enerji maliyetlerinin düşürülmesi, markalaşma ve itibarın yanı sıra uluslararası pazarda rakiplerle mücadele edebilmek için hayati bir eşik haline geldi" uyarısında bulundu.

Süperkritik CO2 ve plazma teknolojisi ile çifte verimlilik

Proje kapsamında, Denizli Teknik Tekstil Merkezi’nde, tekstil materyallerinin susuz boyanmasına olanak tanıyan Süperkritik Akışkan Uygulama (Süperkritik CO2 Boyama) makinesi kullanılıyor. Doç. Dr. Gedik, "Bu ileri teknoloji, geleneksel su bazlı boyama işlemlerine göre çok daha az enerji ve kimyasal kullanarak işletme maliyetlerinde %50’ye varan bir düşüş potansiyeli sunuyor. Çalışmamızda ayrıca, yüzey aktivasyonunu optimize ederek boyama verimliliğini artıran kuru bir teknik olan plazma teknolojisinden yararlanıyoruz" dedi.

Yüzde 20 enerji tasarrufu ile yüzde 15 maliyet düşüşü hedeflendi

Geliştirilen özgün yöntemler ve yardımcı maddelerle poliester liflerin susuz boyanmasında enerji gereksiniminin %20 oranında düşürülmesi planlandığını da kaydeden Doç. Dr. Gedik, " Ayrıca, süreç optimizasyonu sayesinde ekipman maliyetlerinde %15 civarında bir azalma sağlanarak, yüksek teknolojili üretimin KOBİ’ler için daha erişilebilir hale getirilmesi hedeflenmektedir. Bu iyileştirmeler, Denizli’deki tekstil işletmelerinin ihracat birim satış fiyatlarını artırarak uluslararası değer zincirlerinde daha üst sıralara tırmanmalarına yardımcı olacaktır. Bu önemli bilimsel çalışma ile Denizli’miz, sürdürülebilir üretim ve yeşil tekstil konusunda küresel bir model olma yolunda emin adımlarla ilerlemektedir" diye konuştu.