KBÜ’den sarımsak gastalıklarının tespitine yönelik projeye katkı

Karabük Üniversitesi (KBÜ) Orman Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Kamil Sarpkaya’nın araştırmacı olarak yer aldığı sarımsak hastalıklarıyla mücadele projesi, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) 1001 kapsamında desteklenmeye hak kazandı.

Proje kapsamında Türkiye’nin önemli sarımsak üretim merkezlerinden 9 ilde saha çalışmaları yürütülerek Stemphylium yaprak yanıklığı hastalığının yaygınlığı, hastalık etmenleri ve mücadele yöntemleri araştırılacak.

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Küsek’in yürütücülüğünü üstlendiği "Sarımsak Yetiştiriciliğinde Stemphylium Yaprak Yanıklığı Hastalığı Etmenlerinin Yaygınlığı, Morfolojik, Patojenik ve Moleküler Karakterizasyonu, Genotip Reaksiyonları ve Farklı Mücadele Yöntemlerinin Etkinliğinin Belirlenmesi" başlıklı proje, üniversiteler, araştırma enstitüleri ve yerel yönetimlerin iş birliğiyle gerçekleştirilecek.

Proje kapsamında Kastamonu, Gaziantep, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Aksaray, Konya, Balıkesir, Tokat ve Kütahya’da saha çalışmaları yapılacak. Sarımsak yapraklarında lekelenme ve kurumaya neden olan hastalığın yaygınlık haritası çıkarılırken hastalık etmeni fungus türleri morfolojik ve moleküler analizlerle belirlenecek.

Sarımsak genotipleri hastalığa karşı incelenecek

Çalışmada, coğrafi işaretli Taşköprü sarımsağının da aralarında bulunduğu 10 farklı sarımsak genotipinin hastalığa karşı reaksiyonları değerlendirilecek. Bu verilerle hastalığa dayanıklı üretim materyallerinin belirlenmesi ve gelecekteki ıslah çalışmalarına bilimsel altyapı oluşturulması amaçlanıyor.

Projenin önemli çalışma alanlarından birini de erken uyarı ve tahmin sistemlerinin sarımsak üretimine kazandırılması oluşturuyor. Kahramanmaraş-Narlı ve Kastamonu-Taşköprü’de kurulacak tarla denemelerinde meteoroloji istasyonlarından alınacak sıcaklık, nem ve yaprak ıslaklığı verileriyle hastalık riski takip edilecek.

Meteorolojik verilere göre oluşturulacak ilaçlama takvimi, üreticilerin geleneksel uygulamalarıyla karşılaştırılacak. Uygulamaların verim, maliyet ve hastalık kontrolü açısından değerlendirilmesiyle kimyasal mücadelenin uygun zamanda yapılması ve gereksiz ilaç kullanımının azaltılması hedefleniyor.

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi koordinasyonunda yürütülecek projede Karabük Üniversitesinin yanı sıra Gaziantep Üniversitesi, Adıyaman Üniversitesi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü ve Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü paydaş olarak yer alıyor.

Doç. Dr. Kamil Sarpkaya, proje sürecinde hastalığın sahada tespiti, etmenlerin teşhisi, genotiplerin değerlendirilmesi ve mücadele modellerinin etkinliğinin ölçülmesi çalışmalarına katkı sağlayacak.

Projeden elde edilen sonuçların tarla günleri, çalıştaylar ve çiftçi eğitimleri aracılığıyla üreticiler ile teknik personele aktarılması planlanıyor.