Köprülülü Hamdi Bey’in Millî Mücadele’deki izleri kitaplaştı

Köprülülü Hamdi Bey’in polislikten mülkî idareye, ardından Millî Mücadele’ye uzanan hayatı kapsamlı bir araştırmayla okuyucuyla buluştu. İlk defa kullanılan belgeler ve fotoğraflarla zenginleştirilen eser, Millî Mücadele’nin yerelde nasıl güçlendiğini anlatırken bölgenin tarihî hafızasının korunmasına katkı sunuyor.

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen kültür yayınları çalışmaları çerçevesinde, Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA) tarafından yayıma hazırlanan, Prof. Dr. Yücel Yiğit’in kaleme aldığı "Direnişin ve Fedakârlığın İzinde: Şehit Edremit Kaymakamı Köprülülü Hamdi Bey" adlı eser, Millî Mücadele’nin önemli isimlerinden Köprülülü Hamdi Bey’in hayatına ve bağımsızlık mücadelesindeki rolüne ışık tutuyor.

Arşiv belgeleriyle aydınlanan bir hayat

Köprülülü Hamdi Bey’in 1889-1920 yılları arasındaki yaşamını konu alan çalışma; eğitiminden mesleki kariyerine, Edremit Kaymakamlığı döneminden Kuvayımilliye faaliyetlerine uzanan kapsamlı bir biyografi sunuyor. Devlet Arşivleri Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve askerî tarih arşivlerinden elde edilen belgelerle desteklenen araştırma, Köprülülü Hamdi Bey’in hayatına ve mücadelesine ilişkin yeni bilgiler ortaya koyuyor.

Dört bölümden oluşan kitapta Hamdi Bey’in Edremit’teki hizmetleri, Ayvalık Cephesi’ndeki mücadelesi, Balıkesir ve Biga’daki faaliyetleri ayrıntılı biçimde inceleniyor. İlk defa kullanılan belgeler ve fotoğraflar ile haritalar, dönemin şartlarını ve olayların gelişimini okuyucu için daha anlaşılır hâle getiriyor.

Özgün belgelerle benzerlerinden ayrılan bir eser

Eser, Köprülülü Hamdi Bey’in özellikle Edremit Kaymakamlığı öncesindeki yaşamına ilişkin ilk defa yayımlanan bilgilerle benzer çalışmalardan ayrılıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü Arşivindeki sicil dosyası, tercüme-i hâl varakası ve nüfus tezkiresinden yararlanılan araştırmada; doğum tarihi, aile bilgileri, bildiği diller, eğitimi ve mesleki kariyeri ayrıntılarıyla ele alınıyor. Böylece onun polislikten mülkî idareye, ardından Millî Mücadele’ye uzanan hayatı daha kapsamlı biçimde ortaya konuluyor. İlk defa yayımlanan kişisel bilgiler de Millî Mücadele kahramanının daha yakından tanınmasına imkân sağlıyor.

Bir baskından bir kahramanlık hikâyesine

Kitabın önemli bir bölümünü, Köprülülü Hamdi Bey’in 26-27 Ocak 1920 gecesi planlayıp yönettiği Akbaş Cephaneliği Baskını oluşturuyor. İşgal kuvvetlerinin kontrolündeki silah ve mühimmatın Anadolu’daki direniş güçlerine kazandırılması amacıyla gerçekleştirilen harekât; keşif, planlama ve lojistik aşamalarıyla ele alınıyor.

Hamdi Bey’in işgale karşı halkı örgütleme çabaları, Anzavur Ayaklanmaları sırasında üstlendiği görevler, Biga’da yaşanan gelişmeler ve şehit edilmesine uzanan süreç de belgeler ışığında inceleniyor. Böylece eser, bir mülkî idare amirinin sorumluluk ve inisiyatif alarak Millî Mücadele’nin önemli kahramanlarından birine dönüşmesini bütüncül bir yaklaşımla anlatıyor.

"Hamdi Bey’in hatırasını gelecek kuşaklara taşıyoruz"

Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Kardeşim’ diye hitap ettiği, Akbaş Cephaneliği Baskını’nın kahramanı Köprülülü Hamdi Bey’in ilk defa kullanılan belgeler ve fotoğraflarla bilinmeyen biyografisini kaleme aldıklarını belirten eserin yazarı Prof. Dr. Yücel Yiğit, "Arşiv kaynaklarından hareketle yaşamına ilişkin bilgileri derinleştirmeyi, üstlendiği görevleri ve mücadelesini bütüncül biçimde ortaya koymayı amaçladık. Bu çalışmayla, Hamdi Bey’in tarihimizdeki yerinin daha iyi anlaşılmasına ve hatırasının gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunmayı hedefliyoruz" dedi.

Uzun yıllar Balıkesir’de görev yapan Yiğit, bu eseri kaleme almayı şehre ve onun tarihî hafızasına karşı bir vefa borcunu yerine getirmek olarak gördüğünü belirterek, "Köprülülü Hamdi Bey’in hayatını kaleme almak benim için Millî Mücadele’deki yerini ve taşıdığı tarihî birikime duyduğum saygının ve vefanın bir ifadesidir. Daha önce ulaşılamayan belgeler ve bilgiler ışığında hazırladığımız bu eserle, onun yaşamına ve mücadelesine yeni bir pencere açmayı, hatırasını gelecek kuşaklara taşımayı amaçladık" ifadelerini kullandı.

"Tarihî mirasımızı koruyor, ortak hafızamızı güçlendiriyoruz"

GMKA Genel Sekreteri Onur Adıyaman ise esere ilişkin değerlendirmesinde, "Ülkemizin ve bölgemizin tarihî ve kültürel değerlerinin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasını önemsiyoruz. Kültür yayınları kapsamında yayına hazırlanan Köprülülü Hamdi Bey’in hayatı; sorumluluk, cesaret ve fedakârlığın bağımsızlık mücadelemizdeki karşılığını gösteren çok kıymetli bir örnektir. Bu eserin, bölgemizin Millî Mücadele’de üstlendiği rolün daha iyi anlaşılmasına ve ortak hafızamızın güçlenmesine katkı sağlayacağına inanıyor, hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ediyorum" diye konuştu.