İran’da tutuklu Nobel ödüllü aktivist Nergis Muhammedi, hastaneye kaldırıldı

Nobel Barış Ödülü sahibi İranlı aktivist Nergis Muhammedi’nin cezaevinde sağlık durumunun ağırlaşması üzerine hastaneye kaldırıldığı, kalp rahatsızlığına bağlı ciddi sağlık sorunları yaşadığı ve "sistematik tıbbi ihmale" maruz kaldığı öne sürüldü.

Nobel Barış Ödülü sahibi 53 yaşındaki İranlı aktivist Nergis Muhammedi’nin cezaevinde sağlık durumunun ağırlaşması üzerine hastaneye kaldırıldığı bildirildi. Muhammedi’nin ailesi ve vakfı tarafından yapılan açıklamada, aktivistin son günlerde kalp rahatsızlığına bağlı ciddi sağlık sorunları yaşadığı, iki kez bilincini kaybettiği ve durumunun kritik olduğu ifade edildi. Muhammedi’nin uzun süredir sağlık sorunlarıyla mücadele ettiği, gerekli tıbbi müdahalenin zamanında yapılmadığı ve yaklaşık 140 gün boyunca sistematik olarak "tıbbi ihmale maruz kaldığı" öne sürüldü. Açıklamada, "Durumu ciddi ve müdahale geç kalmış olabilir" ifadelerine yer verildi.

Muhammedi’nin hukuki süreci

İran’da kadın hakları ve idam cezasına karşı çalışmalarıyla tanınan Nergis Muhammedi, Eylül 2011’de "ulusal güvenliğe karşı eylemde bulunmak" ve "rejim aleyhine propaganda" suçlamalarıyla 11 yıl hapis cezasına çarptırılmış, cezası 2012 yılında temyizde 6 yıla düşürülmüştü. Muhammedi, farklı dönemlerde açılan davalar kapsamında "rejim aleyhine propaganda" ve "yetkililere iftira" gibi suçlamalarla da yargılanmış, toplamda 31 yıl hapis ve 154 kırbaç cezası aldığı belirtilmişti.

Cezaevindeyken yeni davalar açılmıştı

Muhammedi, cezaevinde bulunduğu süreçte de çeşitli açıklamaları ve faaliyetleri gerekçe gösterilerek yeni davalarla karşı karşıya kalmıştı. Bazı uluslararası insan hakları kuruluşları, aktivist hakkında tutuklu bulunduğu dönemde verilen ek mahkumiyet kararlarının toplam ceza süresini uzattığını aktarmıştı.

Nobel ödülü almıştı

Muhammedi, İran’da kadın hakları ve insan hakları alanındaki faaliyetleri ile idam cezasına karşı yürüttüğü çalışmaları nedeniyle 2023 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüştü. Ödül, Norveç’in başkenti Oslo’da düzenlenen törenle, "İran’da kadınlara yönelik baskıya karşı insan hakları ve özgürlükler mücadelesi" gerekçesiyle verilmiş, Muhammedi’nin tutuklu bulunması nedeniyle ödülü çocukları Kiana ve Ali Rahmani teslim almıştı.

Açlık grevine başlamıştı

Muhammedi’nin, cezaevi şartlarını ve ailesi ile avukatıyla iletişimine getirilen kısıtlamaları protesto etmek amacıyla açlık grevine başladığı belirtilmişti. Destekçileri tarafından yapılan açıklamalarda aktivistin bir dönem dış dünya ile iletişiminin kesildiği ve avukatıyla temasının sınırlı kaldığı aktarılmıştı. Daha önce kalp rahatsızlığı geçirdiği ve çeşitli kronik sağlık sorunları bulunduğu ifade edilen Muhammedi’nin sağlık durumuna ilişkin endişelerin arttığı kaydedilmişti.

Son kararla cezası netleşmişti

4 Aralık 2024’te sağlık sorunları nedeniyle cezaevinden izinli olarak serbest bırakılan Muhammedi, 12 Aralık 2025’te Meşhed kentinde düzenlenen bir anma töreni sırasında gözaltına alınarak tutuklanmış, 7 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştı. Muhammedi’nin avukatı Mustafa Nili, Meşhed Devrim Mahkemesi’nin müvekkilini, "ulusal güvenliğe karşı toplanma ve anlaşma" suçlamasıyla 6 yıl, "rejim aleyhine propaganda" suçlamasıyla ise 1 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırdığını açıklamıştı. Nili, Muhammedi hakkında ayrıca Güney Horasan eyaletindeki Hüsuf kentine 2 yıl iç sürgün ve 2 yıl yurt dışına çıkış yasağı kararı verildiğini bildirmişti.